శ్లోకః
తమాహితౌత్సుక్యమదర్శనేన ప్రజాః ప్రజార్థవ్రతకర్శితాఙ్గమ్ ।
నేత్రైః పపుస్తృప్తిమనాప్నువద్భిర్నవోదయం
నాథమివౌషధీనామ్ ॥2.73॥
పదవిభాగః
తమ్ ఆహిత-ఔత్సుక్యమ్
అదర్శనేన ప్రజాః ప్రజా-అర్థ-వ్రతకర్శితాఙ్గమ్
। నేత్రైః పపుః తృప్తిమ్ అనాప్నువద్భిః నవ-ఉదయం నాథమ్ ఇవ ఔషధీనామ్
॥
అన్వయః
ప్రజాః అదర్శనేన ఆహితౌత్సుక్యమ్ ప్రజార్థవ్రతకర్శితాఙ్గమ్
తం తృప్తిమ్ అనాప్నువద్భిః నేత్రైః నవోదయమ్ ఔషధీనాం నాథం ఇవ పపుః ॥2.73॥
వాచ్యపరివర్తనమ్
ప్రజాభిః అదర్శనేన ఆహితౌత్సుక్యః
ప్రుజార్థవ్రతకర్శితాఙ్గః సః తృప్తిం అనాప్నువద్భిః నేత్రైః నవోదయః ఔషధీనాం నాథః
ఇవ పపే ॥
సరలార్థః
ప్రవాసహేతునా అనవలోకనేన ప్రాప్త-ఔత్కణ్ఠ్య పుత్రార్థేన వ్రతేన కృశీకృత-శరీరం
తం నృప ప్రకృతయః పిపాసితైః నేత్రైః ఔషధీనాం పతిం చంద్రమివ పపుః ॥
తాత్పర్యమ్
ఇన్నాళ్ళు కనబడనందువలన అతడిని చూడాలనే ఉత్కంఠతో
ఉన్నారు ప్రజలు. సంతానార్థం వ్రతము చేసి కృశించిన శరీరమును కలిగిన అతడిని, అప్పుడే ఉదయించిన చంద్రుడిని వలె – తనివి తీరని కన్నులతో తాగివేసారు.
