శ్లోకః
హైయంగవీనమాదాయ ఘోషవృద్ధానుపస్థితాన్ ।
నామధేయాని పృచ్ఛన్తౌ వన్యానాం మార్గశాఖినామ్ ॥1.45॥
పదవిభాగః
హైయంగవీనమ్ ఆదాయ ఘోష-వృద్ధాన్ ఉపస్థితాన్ ।
నామధేయాని పృచ్ఛన్తౌ వన్యానాం మార్గ-శాఖినామ్ ॥
అన్వయః
(పునః కింభూతౌ దమ్పతీ?) హైయంగవీనమ్
ఆదాయ ఉపస్థితాన్ ఘోష-వృద్ధాన్ వన్యానాం మార్గ-శాఖినాం నామధేయాని పృచ్ఛన్తౌ
(జగ్మతుః) ॥1.45॥
వాచ్యపరివర్తనమ్
హైయంగవీనమాదాయ ఉపస్థితాన్ ఘోషవృద్ధాన్ వన్యానాం
మార్గశాఖినాం నామధేయాని పృచ్ఛద్భ్యామ్ (దంపతిభ్యాం జగ్మే) ॥
సరలార్థః
వృద్ధాః ఘోషాః నవనీతం నీత్వా మార్గే తాభ్యాం
దత్తవన్తః. తౌ ఘోషానాం సకాశాత్ మార్గపార్శ్వవర్తినాం వివిధవన్యవృక్షాణాం నామాని
పృచ్ఛన్తౌ ॥
తాత్పర్యమ్
(మార్గమధ్యంలో తమను దర్శించేందుకు) వచ్చిన వృద్ధులైన
గొల్లవారు తెచ్చి ఇచ్చిన సద్యోఘృతాన్ని స్వీకరించి, (సంభాషణల నడుమ) వారిని అడవిలోని మార్గంలో కనిపించిన వృక్షాల పేర్లను అడుగుతూ
(వెళ్ళారు).
(హైయంగవినము/సద్యోఘృతము = అంతకుముందు రోజు పితికిన పాలను
కాచి తీసిన వెన్నతో చేసిన నెయ్యి)
