శ్లోకః
ఆపాదపద్మప్రణతాః కలమా ఇవ తే రఘుమ్ ।
ఫలైః సంవర్ధయామాసురుత్ఖాతప్రతిరోపితాః ॥4.37॥
పదవిభాగః
ఆపాద-పద్మ-ప్రణతాః కలమా ఇవ తే రఘుమ్ । ఫలైః
సంవర్ధయామాసుః ఉత్ఖాత-ప్రతిరోపితాః ॥
అన్వయః
ఆపాదపద్మప్రణతాః ఉత్ఖాతప్రతిరోపితాః తే
(వఙ్గాః) కలమాః ఇవ రఘుం ఫలైః
సంవర్ధయామాసుః ॥4.37॥
వాచ్యపరివర్తనమ్
ఉత్ఖాతప్రతిరోపితైః ఆపాదపద్మప్రణతైః
తైః (వఙ్గైః) కలమైః ఇవ రఘుః ఫలైః సంవర్ధయాఞ్చక్రే ॥
సరలార్థః
యథా ధాన్యవిశేషాః కృషకేణ
స్వస్థానాదుత్పాట్య పునరపి స్థానాన్తరే రోపితా సన్తః ఫలభరేణ నతశీర్షా; భవన్తి, తథా వఙ్గనృపా
అపి ప్రథమం రఘుణా స్వపదాదుత్పాటితాః పునరపి స్వపదే స్థాపితాః సన్తః తస్య రఘోః
చరణపర్యన్తం నతశీర్షా భూత్వా ధనరత్నైః రఘుం సంవర్ధయామాసుః ॥
తాత్పర్యమ్
పెరకబడి తిరిగి నాటబడిన వరి పైరులు
ధాన్యసంపత్తిని ఇచ్చినట్లు, రఘువు యొక్క పాదకమలాల చెంత వంగి నిలిచిన
వంగ రాజులు (మొదట) తమ పదవులను కోల్పోయి, (మళ్ళీ) తమ
రాజ్యాలను తిరిగి పొంది ధనమును కానుకలను ఇచ్చి రఘువును సంతోషపెట్టారు.
