శ్లోకః
కైలాసగౌరం వృషమారురుక్షోః
పాదార్పణానుగ్రహపూతపృష్ఠమ్ ।
అవేహి మాం కిఙ్కరమష్టమూర్తేః కుమ్భోదరం నామ నికుమ్భమిత్రమ్
॥2.35॥
పదవిభాగః
కైలాసగౌరం వృషమ్ ఆరురుక్షోః పాద-అర్పణ-అనుగ్రహ-పూత-పృష్ఠమ్ । అవేహి మాం కిఙ్కరమ్ అష్ట-మూర్తేః
కుమ్భోదరం నామ నికుమ్భ-మిత్రమ్ ॥
అన్వయః
కైలాసగౌరం వృషమ్ ఆరురుక్షోః అష్టమూర్తేః పదార్పణానుగ్రహపూతపృష్ఠం
కుమ్భోదరం నామ నికుమ్భమిత్రం మాం కిఙ్కరం (త్వమ్) అవేహి ॥2.35॥
వాచ్యపరివర్తనమ్
పాదార్పణానుగ్రహపూతపృష్ఠః కిఙ్కరః అహం కుమ్భోదరో
నామ నికుమ్భమిత్రం (త్వయా)అవేయై ॥
సరలార్థః
రాజన్, త్వం మాం నికుమ్భమిత్రం
కుమ్భోదరం నామ ధూర్జటేః కింకరమ్ అవేహి, యదా శివః
కైలాసమివ శుభ్రవర్ణం వృషమ్ ఆరోఢుమ్ ఇచ్ఛతి తదా మత్ పృష్టోపరి చరణం నిధాయ
వృషమారోహతి ॥
తాత్పర్యమ్
(సింహం దిలీపుడితో అంటున్న మాటలు) “ఓ రాజా, కైలాసపర్వతము వంటి
తెలుపును కలిగిన ఎద్దును (నందిని) అధిరోహించేటప్పుడు, అష్టమూర్తి (శివుడు) తన పాదమును మోపుట చేత పవిత్రమైన వీపును
గలవాడనని,
నికుంభుడి మిత్రుడనైన కుంభోదరుడను నేనని తెలిసికొనుము.”
[ఆం.ప్ర.సాహిత్య అకాడమీ ముద్రణ నుంచి -
1.
నికుంభుడు సుప్రసిద్ధ శివకింకరుడు, కుమారస్వామి భటుడు
2.
శివుని అష్టమూర్తులు (శరీరములు): పృథ్వి, జలము, తేజస్సు, వాయువు, ఆకాశము, సూర్యుడు, చంద్రుడు, యజ్ఞము చేసిన సోమయాజి.]
