శ్లోకః
తథేతి ప్రతిజగ్రాహ ప్రీతిమాన్సపరిగ్రహః ।
ఆదేశం దేశకాలజ్ఞః శిష్యః శాసితురానతః ॥1.92॥
పదవిభాగః
తథా ఇతి ప్రతిజగ్రాహ ప్రీతిమాన్ సపరిగ్రహః । ఆదేశం
దేశకాలజ్ఞః శిష్యః శాసితుః ఆనతః ॥
అన్వయః
ప్రీతిమాన్ సపరిగ్రహః దేశకాలజ్ఞః శిష్యః ఆనతః (సన్)
శాసితుః ఆదేశం “తథా” ఇతి ప్రతిజగ్రాహ ॥1.92॥
వాచ్యపరివర్తనమ్
ప్రీతిమతా సపరిగ్రహేణ దేశకాలజ్ఞేన శిష్యేణ ఆనతేన
(సతా) శాసితుః ఆదేశః “తథా” ఇతి ప్రతిజగృహే ॥
సరలార్థః
నిర్మలే హవనానలసన్నిధౌ పవిత్రే చ హోమావసాన-సమయే
బ్రహ్మసుతేన తేన వశిష్ఠేన యత్ ఉక్తం తత్ నిశ్చయమేవ ఫలిష్యతీతి జ్ఞాత్వా సపత్నీకో
దిలీపః పరమప్రసన్నః అభవత్ వినయనమ్రః సన్ తస్య గురుదేవవశిష్ఠస్య ఆజ్ఞాం సబహుమానం
స్వీచకార ॥
తాత్పర్యమ్‍
దేశకాలాలను ఎరిగినవాడయిన శిష్యుడు (దిలీపుడు)
సంప్రీతితో, వినమ్రుడై, భార్యాసమేతుడై “అలాగే”నంటూ గుర్వాజ్ఞను స్వీకరించాడు.
[ఈ సందర్భంలో, దేశం =
హోమాగ్ని సమక్షం; కాలం = హోమం ముగుస్తున్న సమయం; ఆదేశిస్తున్నది తపోనిధియన వశిష్ఠుడు; ఇక అంతా మంచే జరుగుతుందని గ్రహించడమే దేశకాలజ్ఞత.]
