శ్లోకః
నివాతపద్మస్తిమితేన చక్షుషా నృపస్య కాన్తం పిబతః
సుతాననమ్ ।
మహోదధేః పూర ఇవేన్దుదర్శనాద్గురుప్రహర్షః
ప్రబభూవనాత్మని ॥3.17॥
పదవిభాగః
నివాత-పద్మ-స్తిమితేన చక్షుషా నృపస్య కాన్తం పిబతః సుత-ఆననమ్ । మహా-ఉదధేః పూర ఇవ ఇన్దు-దర్శనాత్ గురు-ప్రహర్షః ప్రబభూవ న ఆత్మని ॥
అన్వయః
నివాతపద్మస్తిమితేన చక్షుషా కాన్తం సుతాననం పిబతః
నృపస్య ఆత్మని గురుప్రహర్షః, ఇన్దుదర్శనాత్ మహోదధేః
పూరః ఇవ,
న ప్రబభూవ ॥3.17॥
వాచ్యపరివర్తనమ్
నివాతపద్మస్తిమితేన చక్షుషా కాన్తం సుతాననం పిబతః
నృపస్య ఆత్మని గురుప్రహర్షేణ ఇన్దుదర్శనాత్ మహోదధేః పూరేణ ఇవ, న ప్రబభూవే ॥
సరలార్థః
దిలీపః ఆత్మనః సువిశాలం నేత్రయుగలం స్థిరీకృత్య
బహుకాలపర్యన్తం యదా సుతముఖం దదర్శ, తదా తస్య పరమానన్దరాశిః
శశిదర్శనాత్ సముద్రస్య జలరాశిరివ ఉచ్ఛలిత ఆసీత్ ॥
తాత్పర్యమ్
గాలి వీచనప్పుడు కదలకుండా ఉండే తామరపూవు వంటి
స్థిరమైన కంటితో అందమైన తన కుమారుడి ముఖాన్ని తాగివేస్తూ ఉన్న ఆ రాజు యొక్క మహా
సంతోషము
- చంద్రుడిని చూసి పోటెత్తిన కడలి నీటివలె – తనలో ఇమడలేకపోయింది.
