శ్లోకః
విధేః సాయన్తనస్యాన్తే స దదర్శ తపోనిధిమ్ ।
అన్వాసితమరున్ధత్యా స్వాహయేవ హవిర్భుజం ॥1.56॥
పదవిభాగః
విధేః సాయన్తనస్య అన్తే సః దదర్శ తపో-నిధిమ్ ।
అన్వాసితమ్ అరున్ధత్యా స్వాహయ ఇవ హవిర్భుజం ॥
అన్వయః
సః (రాజా) సాయన్తనస్య విధేః అన్తే స్వాహయా
అన్వాసితం హవిర్భుజం ఇవ అరున్ధత్యా అన్వాసితం తపోనిధిమ్ (వశిష్ఠం) దదర్శ ॥1.56॥
వాచ్యపరివర్తనమ్
సాయన్తనస్య విధేః అన్తే స్వాహయా (అన్వాసితః)
హవిర్భుక్ ఇవ అరున్ధత్యా అన్వాసితః తపోనిధిః (వశిష్ఠః) దదృశే ॥
సరలార్థః
మహామునేః వశిష్ఠస్య సంధ్యాకాలే కర్తవ్యే జపహోమాదౌ
అవసానే సతి దిలీపః తేజసా జ్వలన్తమ్ ఇవ స్వభార్యయా అరున్ధత్యా సహస్థితమ్ అత ఏవ
స్వపత్న్యా స్వాహయా సహ ఆసీనం సాక్షాద్ అగ్నిమివ తమ్ ఋషిం వీక్షాఞ్చక్రే ॥
తాత్పర్యమ్
వశిష్ఠమహర్షి యొక్క (జపహోమాది) సాయంకాలవిధులు
ముగిసాక –
స్వాహాదేవితోనున్న అగ్నిదేవుడివలె – అరుంధతీసమేతుడై (ప్రకాశిస్తూ) ఉన్న, తపోనిధియైన వశిష్ఠుడిని దర్శించాడు, దిలీపుడు.
