రఘువంశమ్-1.33

శ్లోకః

తస్యామాత్మానురూపాయామాత్మజన్మసముత్సుకః ।

విలమ్బితఫలైః కాలం స నినాయ మనోరథైః ॥1.33॥

పదవిభాగః

తస్యామ్ ఆత్మా-అనురూపాయామ్ ఆత్మ-జన్మ-సముత్సుకః । విలమ్బిత-ఫలైః కాలం స నినాయ మనోరథైః ॥

అన్వయః

సః ఆత్మానురూపాయాం తస్యాం (సుదక్షిణాయామ్) ఆత్మజన్మ-సముత్సుకః (సన్) విలమ్బితఫలైః మనోరథైః కాలం నినాయ ॥1.33॥

వాచ్యపరివర్తనమ్

తేన ఆత్మానురూపాయాం తస్యామ్ ఆత్మజన్మసముత్సుకేన (సతా) విలమ్బితఫలైః కాలః నిన్యే ॥

సరలార్థః

స దిలీపః తస్యాం సుదక్షిణాయాం నిజానురూపస్య పుత్రస్యోత్పత్తౌ నితరాముత్కంఠితచిత్తః సన్ మనోరథైః సమయం నినాయ. మనోరథసిద్ధౌ తు మహాన్ విలంబోఽభూత్ ॥

తాత్పర్యమ్

ఆ రాజుకు, ఆమెయందు తన ప్రతిరూపమైన కుమారుడు జన్మించాలని మిక్కిలి కోరిక ఉండేది. ఆ కోరిక నెరవేరకయే ఎంతోకాలం గడిచింది.