రఘువంశమ్-1.34

శ్లోకః

సంతానార్థాయ విధయే స్వభుజాదవతారితా ।

తేన ధూర్జగతో గుర్వీ సచివేషు నిచిక్షిపే ॥1.34॥

పదవిభాగః

సంతాన-అర్థాయ విధయే స్వభుజాత్ అవతారితా । తేన ధూః జగతః గుర్వీ సచివేషు నిచిక్షిపే ॥

అన్వయః

తేన (దిలీపేన) సంతానార్థాయ విధయే స్వభుజాత్ అవతారితా జగతః గుర్వీ ధూః సచివేషు నిచిక్షిపే ॥1.34॥

వాచ్యపరివర్తనమ్

సః (దిలీపః) సంతానార్థాయ విధయే స్వభుజాత్ అవతారితా జగతః గుర్వీ ధురం సచివేషు నిచిక్షేప ॥

సరలార్థః

సస్త్రీకః సః సంతానార్థం గురోర్వశిష్ఠస్యాశ్రమే గన్తుం మతిం కృత్వా విశ్వస్తేషు అమాత్యేషు రాజ్యభారం సమర్పితవాన్ ॥

తాత్పర్యమ్

సంతానార్థము చేయవలసిన అనుష్ఠానము కొరకు వశిష్ఠాశ్రమానికి వెళ్ళాలని నిశ్చయించుకొన్న దిలీపుడు గొప్పదైన రాజ్యభారాన్ని తన భుజములనుంచి దించివేసి, విశ్వాసపాత్రులైన తన మంత్రులకు అప్పగించాడు.