రఘువంశమ్-1.41

శ్లోకః

శ్రేణీబన్ధాద్వితన్వద్భిరస్తమ్భాం తోరణస్రజమ్ ।

సారసైః కలనిర్హ్రాదైః క్వచిదున్నమితాననౌ ॥1.41॥

పదవిభాగః

శ్రేణీ-బన్ధాత్ వితన్వద్భిః అస్తమ్భాం తోరణస్రజమ్ । సారసైః కల-నిర్హ్రాదైః క్వచిత్ ఉన్నమిత-ఆననౌ ॥

అన్వయః

(పునః కథం భూతౌ తౌ?) శ్రేణీబన్ధాద్ అస్తమ్భామ్ తోరణ-స్రజం వితన్వద్భిః కలనిర్హ్రాదైః సారసైః క్వచిత్ ఉన్నమితాననౌ (జగ్మతుః) ॥1.41॥

వాచ్యపరివర్తనమ్

శ్రేణీబన్ధాద్ అస్తమ్భామ్ తోరణస్రజం వితన్వద్భిః కలనిర్హ్రాదైః సారసైః క్వచిత్ ఉన్నమితాననాభ్యామ్ (తాభ్యాం) జగ్మే ॥

సరలార్థః

మాలాకారేణ ఖే ఉడ్డీయమానామత ఏవ ఆధారరహితాం తోరణమాలామివ దృశ్యమానాం కలం కూజన్తీం సారసతతిం తౌ సుదక్షిణాదిలీపౌ ముఖముపరికృత్వా విలోకతన్తౌ జగ్మతుః ॥

తాత్పర్యమ్

ఒకచోట - ఏ స్థంభాల ఆధారం లేకుండానే తోరణమాలికను ఏర్పరచినట్లు - కలస్వనాలు చేస్తూ సారస పక్షులు (the Siberian or Indian crane; బెగ్గురు పక్షులు/కొంగలు) బారు తీరి ఎగురుతూ ఉంటే, తలలెత్తి చూస్తూ వెళుతున్నారు వారిద్దరు.