రఘువంశమ్-1.68

శ్లోకః

సోఽహమిజ్యా విశుద్ధాత్మా ప్రజాలోపనిమీలితః ।

ప్రకాశశ్చాప్రకాశశ్చ లోకాలోక ఇవాచలః ॥1.68॥

పదవిభాగః

సః అహమ్ ఇజ్యా-విశుద్ధ-ఆత్మా ప్రజా-లోప-నిమీలితః । ప్రకాశః చ ప్రకాశః చ లోకాలోకః ఇవ అచలః ॥

అన్వయః

సః అహమ్ ఇజ్యావిశుద్ధాత్మా ప్రజాలోపనిమీలితః (సన్) అచలః లోకాలోక ఇవ ప్రకాశః అప్రకాశః చ (అస్మి) ॥1.68॥

వాచ్యపరివర్తనమ్

తేన మయా ఇజ్యావిశుద్ధాత్మనా ప్రజాలోప-నిమీలితేన (సతా) అచలేన లోకాలోకేన ఇవ ప్రకాశేన అప్రకాశేన చ (భూయతే) ॥

సరలార్థః

యథాహి లోకాలోకనామా అద్రిః ఏకతః రవిసంపర్కాత్ ప్రకాశితః అపరతశ్చ రవిసంపర్కరహితత్వాత్ అంధకార-ఆచ్ఛన్నస్తిష్ఠతి, తథాహమపి ఏకతః యజ్ఞోత్పన్నేన ధర్మప్రకాశేన ప్రకాశితః పక్షే, అపుత్రత్వేన శోకాన్ధకారేణ ఆచ్ఛన్న ఇవ తిష్ఠామి ॥

తాత్పర్యమ్

(దిలీపుడి వగపు) “ఎలాగైతే లోకాలోకమనే పర్వతము ఒకపక్కన వెలుగుతూ మరొకపక్క చీకటిలో ఉంటుందో – అలా నేను యజ్ఞములు చేసి విశుద్ధాత్ముడనై ఉన్నప్పటికీ, సంతానరాహిత్యపు చీకటి చేత కప్పబడినవాడనయ్యాను.”

(లోకాలోకము/చక్రవాళము అనే పర్వతం సర్వవిశ్వమును చుట్టియుండి లోపలమాత్రమే కనబడుతుందని బయట అంతా అంధకారమేనని ఆం.ప్ర.సా.అ.ప్రచురణలోని వివరణ. మరిన్ని వివరాలకు:

http://www.hindu-blog.com/2013/05/lokaloka-mountain.html)