రఘువంశమ్-1.69

శ్లోకః

లోకాన్తరసుఖం పుణ్యం తపోదానసముద్భవమ్ ।

సన్తతిః శుద్ధవంశ్యా హి పరత్రేహ చ శర్మణే ॥1.69॥

పదవిభాగః

లోకాన్తరసుఖం పుణ్యం తపో-దాన-సముద్భవమ్ । సన్తతిః శుద్ధ-వంశ్యా హి పరత్ర ఇహ చ శర్మణే ॥

అన్వయః

తపః-దాన-సముద్భవం పుణ్యం లోక-అన్తర-సుఖం (భవతి) హి. శుద్ధ-వంశ్యాః సన్తతిః పరత్ర ఇహ చ శర్మణే (భవతి) ॥1.69॥

వాచ్యపరివర్తనమ్

తపోదాన-సముద్భవేన పుణ్యేన లోకాన్తరసుఖేన (భూయతే) హి. శుద్ధవంశ్యయా సన్తత్యా పరత్ర ఇహ చ శర్మణే (భూయతే) ॥

సరలార్థః

అధ్యయన-తపోదానాదిభిః యత్సుకృతం భవతి తత్కేవలం పారలౌకికసుఖాయ. సుపుత్రస్తు ఇహలోకే భక్తిశుశ్రూషాదిభిః పరలోకే నరకత్రాణజలపిణ్డదానాదిభిః పితుః సుఖం విదధాతి ॥

తాత్పర్యమ్

(ఇంకా దిలీపుడు ఇలా అంటున్నాడు) “తపస్సుచేత, దానముచేత కలిగే పుణ్యము పరలోకములో మాత్రమే సుఖాన్నిస్తుంది. మంచివంశంలో జన్మించిన సంతానము - నరకప్రాప్తినుంచి తప్పించగల జలపిండప్రదానముతో - పరలోకములోనూ - భక్తిశుశ్రూషలతో -ఈ లోకములోనూ సుఖాన్ని కలిగిస్తుంది.”