రఘువంశమ్-1.72

శ్లోకః

తస్మాన్ముచ్యే యథా తాత సంవిధాతుం తథార్హసి ।

ఇక్ష్వాకూణాం దురాపేఽర్థే త్వదధీనా హి సిద్ధయః ॥1.72॥

పదవిభాగః

తస్మాత్ ముచ్యే యథా తాత సంవిధాతుం తథా అర్హసి । ఇక్ష్వాకూణాం దురాపే అర్థే త్వద్-అధీనాః హి సిద్ధయః ॥

అన్వయః

(హే) తాత, యథా తస్మాత్ (ఋణాత్) (అహం) ముచ్యే తథా సంవిధాతుం (త్వం) అర్హసి హి ఇక్ష్వాకూణాం దురాపే అర్థే సిద్ధయః త్వదధీనాః (భవతి) ॥1.72॥

వాచ్యపరివర్తనమ్

తాత! యథా తస్మాత్ (మయా) ముచ్యతే తయా సంవిధాతుం (త్వయా) అర్హతే హి ఇక్ష్వాకూణాం దురాపే అర్థే సిద్ధిభిః త్వదధీనాభిః (భూయతే) ॥

సరలార్థః

హే తాత! యేన విధానేన అహం పితృణామ్ ఋణనిర్మోక్ష-సాధనం సుతం లభేయ తాదృశం విధానం కృపయా విధేహి, యస్మాత్ ఇక్ష్వాకువంశ్యానాం దుర్లభేషు అపి అర్థేషు సిద్ధయః త్వదాయత్తాః సన్తి, తవైవ ప్రతాపాత్ తే సిద్ధిం లభన్తే ॥

తాత్పర్యమ్

(దిలీపుడి విజ్ఞప్తి) “తండ్రీ, ఏ విధముగా నేను ఆ పితౄణమునుంచి విముక్తిపొందగలనో ఆ విధానాన్ని నాకు నిర్దేశించగలవు. ఇక్ష్వాకువంశీయులయొక్క దుస్సాధ్యమైన కోరికలను (అన్నింటినీ) సిద్ధింపజేయటం నీ వశములో ఉన్న విషయమే.”