రఘువంశమ్-1.43

శ్లోకః

సరసీష్వరవిన్దానాం వీచివిక్షోభశీతలమ్ ।

ఆమోదముపజిఘ్రన్తౌ స్వనిఃశ్వాసానుకారిణమ్ ॥1.43॥

పదవిభాగః

సరసీషు అరవిన్దానాం వీచి-విక్షోభ-శీతలమ్ । ఆమోదమ్ ఉపజిఘ్రన్తౌ స్వనిఃశ్వాస-అనుకారిణమ్ ॥1.43॥

అన్వయః

(పునః కిం భూతౌ తౌ?) సరసీషు వీచిక్షోభశీతలం స్వనిఃశ్వాసానుకారిణమ్ అరవిన్దానామ్ ఆమోదమ్ ఉపజిఘ్రన్తౌ (జగ్మతుః).

వాచ్యపరివర్తనమ్

సరసీషు వీచివిక్షోభశీతలం స్వనిఃశ్వాసానుకారిణమ్ అరవిందానామ్ ఆమోదమ్ ఉపజిఘ్రద్భ్యామ్ (తాభ్యామ్ జగ్మే) ॥

సరలార్థః

తౌ సరసీషు తరఙ్గ విక్షోభశీతలం నిజనిఃశ్వాస-పవనానురూపం మనోరమముత్పలగన్ధమ్ సేవమానౌ సుఖేనైవ వ్రజతః ॥

తాత్పర్యమ్

సరస్సులలోని అలల కదలికల కారణంగా చల్లబడినది, తమ నిట్టూర్పు గాలిని పోలియున్నది అయిన తామరపూవుల తావిని ఆఘ్రాణిస్తూ… (సాగిపోయారు).