శ్లోకః
పురుహూతధ్వజస్యేవ తస్యోన్నయనపఙ్క్తయః ।
నవాభ్యుత్థానదర్శిన్యో ననన్దుః సప్రజాః ప్రజాః ॥4.03॥
పదవిభాగః
పురుహూత-ధ్వజస్య ఇవ తస్య ఉత్-నయన-పఙ్క్తయః । నవ-అభ్యుత్థాన-దర్శిన్యో ననన్దుః సప్రజాః ప్రజాః ॥
అన్వయః
సప్రజాః ప్రజాః పురుహూతధ్వజస్య ఇవ, తస్య (రఘోః) నవాభ్యుత్థానదర్శిన్యః (అత ఏవ) ఉన్నయనపఙ్క్తయః (సత్యః) ననన్దుః ॥403॥
వాచ్యపరివర్తనమ్
సప్రజాభిః ప్రజాభిః పురుహూతధ్వజస్య ఇవ, తస్య నవాభ్యుత్థానదర్శనీభిః (అత ఏవ) ఉన్నయనపఙ్క్తిభిః (సతీభిః) ననన్దే ॥
సరలార్థః
యథా రాజద్వారి ఇన్ద్రధ్వజే సముత్థాపితే సతి మనుష్యాః నేత్రైః తం పశ్యన్తః పరమానన్దం లభన్తే ఏవం తస్మిన్ అభినవే మహారాజే సింహాసనారూఢే సతి, సర్వాః ప్రజాః తం పశ్యన్త్యః పరమానన్దమాపుః ॥
తాత్పర్యము
తమ పుత్రపౌత్రులతో
సహా (ఆ నగరపు) ప్రజలు సమున్నతమైన ఇంద్రధ్వజాన్ని తలలెత్తి చూసి ఆనందించినట్లే, రఘువుయొక్క అభ్యున్నతిని కనుబొమ్మలు పైకెత్తి చూస్తూ సంతోషాన్ని పొందారు.
[మంచి వానలు
పడాలని ప్రతియేడూ రాజద్వారం వద్ద ఇంద్రధ్వజాన్ని ఎగురవేసి జాతర చేయడం అప్పటి దేశాచారమట
– కేశవపంతులవారి వ్యాఖ్య నుంచి]
No comments:
Post a Comment