రఘువంశమ్- 4.58

శ్లోకః

అవకాశం కిలోదన్వాన్రామాయాభ్యర్థితో దదౌ ।

అపరాన్తమహీపాలవ్యాజేన రఘవే కరమ్ ॥4.58॥

పదవిభాగః

అవకాశం కిల ఉదన్వాన్ రామాయ-అభ్యర్థితః దదౌ । అపరాన్త-మహీపాల-వ్యాజేన రఘవే కరమ్ ॥

అన్వయః

కిల ఉదన్వాన్ అభ్యర్థితః (సన్) రామాయ అవకాశం దదౌ, రఘవే (తు) అపరాన్తమహీపాలవ్యాజేన కరం (దదౌ) ॥4.58॥

వాచ్యపరివర్తనమ్

కిల ఉదన్వతా అర్థితేన (సతా) రామాయ అవకాశః దదే, రఘవే (తు) అపరాన్తమహీపాలవ్యాజేన కరః (దదే) ॥

సరలార్థః

యస్య సకాశాత్ పరశురామోపి యాచాఞంకృత్వా స్థానం లబ్ధవాన్ సోఽపి సాగరః పాశ్చాత్యమహీపాలచ్ఛలేన భయాదాగత్య రఘవే నమ్రతాసూచకం కరం దత్తవాన్ ॥

తాత్పర్యమ్

(ఒకప్పుడు) పరుశురాముడు అడిగిన తరువాతనే అతడికి స్థలమునిచ్చిన నముద్రుడు పడమటి దేశాల రాజుల (ఓటమి అనే) మిషతో రఘువుకు (అడగకుండానే) కప్పం చెల్లించాడు.