రఘువంశమ్- 4.55

శ్లోకః

మురలామారుతోద్ధూతమగమత్కైతకం రజః ।

తద్యోధవారబాణానామయత్నపటవాసతామ్ ॥4.55॥

పదవిభాగః

మురలా-మారుత-ఉద్ధూతమ్ అగమత్ కైతకం రజః । తత్ యోధ-వార-బాణానామ్ అయత్న-పట-వాసతామ్ ॥

అన్వయః

మురలామారుతోద్ధూతం కైతకం రజః తద్ యోధవారబాణానామ్ అయత్నపటవాసతామ్ అగమత్ ॥4.55॥

వాచ్యపరివర్తనమ్

మురలామారుతోద్ధూతేన కైతకేన రజసా తద్యోధవారబాణానామ్ అయత్నపటవాసతా అగామి ॥

సరలార్థః

మురలాయాః నద్యాః శీతలపవనేన ఉత్థాపితాని కేతకీపుష్పరజాంసి రఘుసైనికానాం కఞ్చుకేషు నిపత్య అయత్నేన పటవాసనాకార్యం విదధిరే ॥

తాత్పర్యమ్

మురళా నది గాలి చేత పైకెగదోయబడ్డ మొగలి పుప్పొడి అతని యొక్క యోధుల  కవచములపై పడినందున - ఎవరి ప్రయత్నము లేకుండానే  - బుక్కా చల్లినట్లయింది.

[బుక్కా = వస్త్రములను వాసనకట్టు గంధపు పొడి, పటవాసకము]