రఘువంశమ్- 4.38

శ్లోకః

స తీర్త్వా కపిశాం సైన్యైర్బద్ధద్విరదరసేతుభిః ।

ఉత్కలైర్దర్శితపథః కలిఙ్గాభిముఖో యయౌ ॥4.38॥

పదవిభాగః

స తీర్త్వా కపిశాం సైన్యైః బద్ధ-ద్విరద-సేతుభిః । ఉత్కలైః దర్శిత-పథః కలిఙ్గ-అభిముఖః యయౌ ॥

అన్వయః

సః (రఘుః) బద్ధద్విరదసేతుభిః సైన్యైః కపిశాం (నదీం) తీర్త్వా ఉత్కలైః దర్శితపథః (సన్) కలిఙ్గాభిముఖః యయౌ ॥4.38॥

వాచ్యపరివర్తనమ్

ఉత్కలాదర్శితపథేన తేన (రఘుణా) బద్ధద్విరదసేతుభిః సైన్యైః కపిశాం తీర్త్వా కలిఙ్గాభిముఖేన (సతా) యయే ॥

సరలార్థః

ససైన్యో రఘుః నిజహస్తిపరమ్పరాభిః కపిశాం నదీం తీర్త్వా ఉత్కలైః రాజభిః సన్దర్శితమార్గః సన్ కలిఙ్గదేశం జేతుం జగామ ॥

తాత్పర్యమ్

ఏనుగులను వంతెనలా నిలబెట్టి సైన్యసమేతంగా అతడు (రఘువు) కపిశానదిని దాటి ఉత్కళదేశపు రాజులచేత దారి చూపబడినవాడై కళింగదేశం వైపుకి వెళ్ళాడు.