శ్లోకః
త్యాజితైః
ఫలముత్ఖాతైర్భగ్నైశ్చ బహుధా నృపైః ।
తస్యాసీదుల్బణో
మార్గః పాదపైరివ దన్తినః ॥4.33॥
పదవిభాగః
త్యాజితైః
ఫలమ్ ఉత్ఖాతైః భగ్నైః చ బహుధా నృపైః । తస్య ఆసీత్
ఉల్బణః మార్గః పాదపైః ఇవ దన్తినః ॥
అన్వయః
ఫలం త్యాజితైః ఉత్ఖాతైః బహుధా భగ్నైః
నృపైః చ పాదపైః దన్తినః ఇవ,
తస్య (రఘోః) మార్గః ఉల్బణః ఆసీత్ ॥4.33॥
వాచ్యపరివర్తనమ్
ఫలం త్యాజితైః ఉత్ఖాతైః బహుధా భగ్నైః
నృపైః చ పాదపైః దన్తినః ఇవ తస్య మార్గేణ ఉల్బణేన అభూయత ॥
సరలార్థః
మహాబలిష్ఠో వనగజో యథా గమనకాలే
మార్గస్థితాన్ వృక్షాన్ ఫలన్నష్టాన్ స్వస్థానాదుత్పాటితాన్ బహుప్రకారైః ఛిన్నభిన్నాంశ్చ
కృత్వా మార్గం సర్వథా నిష్కణ్టకం కరోతి, రఘురపి తథా శత్రూన్ స్వపదభ్రష్టాన్
స్వపదాదుత్పాటితాన్ అనేకధా ఛిన్నభిన్నాంశ్చ కృత్వా స్వస్య మార్గం సర్వథా నిష్కణ్టకమ్
అకరోత్ ॥
తాత్పర్యమ్
పళ్ళను రాల్చి, చెట్లను పెకలించి, విరిచి అనేక రకాలుగా ఏనుగు తను
వెళ్ళిన తోవను ఎరుక పరిచినట్లు రఘువు
రాజులను ఓడించి, పదభ్రష్టులను చేసి, సంపదలను గ్రహించి తన జైత్రయాత్రాపథమును స్పష్టంగా తెలిసేలా చేసాడు.
No comments:
Post a Comment