రఘువంశమ్- 4.75

శ్లోకః

సరలాసక్తమాతఙ్గగ్రైవేయస్ఫురితత్విషః ।

ఆసన్నోషధయో నేతుర్నక్తమస్నేహదీపికాః ॥4.75॥

పదవిభాగః

సరల-ఆసక్త-మాతఙ్గ-గ్రైవేయ-స్ఫురిత-త్విషః । ఆసన్న-ఓషధయః నేతుః నక్తమ్ అస్నేహ-దీపికాః ॥

అన్వయః

సరలాసక్తమాతఙ్గగ్రైవేయస్ఫురితత్విషః ఓషధయః నేతుః (రఘోః) నక్తమ్ అస్నేహదీపికాః ఆసన్ ॥4.75॥

వాచ్యపరివర్తనమ్

సరలాసక్తమాతఙ్గగ్రైవేయస్ఫురితత్విడ్భిః ఓషధిభిః నేతుః (రఘోః) నక్తమ్ అస్నేహదీపికాభిః అభూయత ॥

సరలార్థః

తత్ర రాత్రౌ స్వతః ప్రజ్వలితాః ఓషధయః దేవదారుస్కన్ధబద్ధానాం రఘునాగానాం కణ్ఠశృఙ్ఖలేషు ప్రతిస్ఫురితదీప్తయః సత్యః రఘోః దీపావలీకార్యం కుర్వన్తి స్మ ॥

తాత్పర్యమ్

అక్కడ ఆ రాత్రి దేవదారు వృక్షాల సమీపములోనున్న ఔషధులు కాంతులీనుతూ, ఆ చెట్లకు కట్టి వేసిన రఘువు యొక్క ఏనుగుల మెడ పట్టెడలలో ప్రతిఫలించి, రఘువుకు నూనె లేని దీపాలుగా అమరాయి.