రఘువంశమ్- 4.80

శ్లోకః

తత్రాక్షోభ్యం యశోరాశిం నివేశ్యావరురోహ సః ।

పౌలస్త్యతులితస్యాద్రేరాదధాన ఇవ హ్రియమ్ ॥4.80॥

పదవిభాగః

తత్ర-అక్షోభ్యం యశో-రాశిం నివేశ్య అవరురోహ సః । పౌలస్త్య-తులితస్య అద్రేః అదధాన ఇవ హ్రియమ్ ॥

అన్వయః

సః ( రఘుః) తత్ర (హిమాద్రౌ) అక్షోభ్యం యశోరాశిం నివేశ్య, పౌలస్త్యతులితస్య అద్రేః (కైలాసస్య) హ్రియమ్ ఆదధాన ఇవ అవరురోహ ॥4.80॥

వాచ్యపరివర్తనమ్

తేన తత్ర అక్షోభ్యం యశోరాశిం నివేశ్య, పౌలస్త్యతులితస్య అద్రేః హ్రియమ్ ఆదధానేన ఇవ, అవరురుహే ॥

సరలార్థః

స రఘుః ఇత్థం హిమాచలే అక్షయాం కీర్తిం నిధాయ రావణతులితస్య కైలాసస్య లజ్జామ్ ఆదధాన ఇవ తస్మాత్ పర్వతాత్ అవతతార ॥

తాత్పర్యమ్

రఘువు - కదిలించడానికి వీలుపడనంత కీర్తిని అక్కడ ఉంచి రావణుడిచేత తూచబడ్డ కైలాసశిఖరమునకు లజ్జను కలిగించి (హిమాలయపర్వతాల నుంచి) క్రిందికి దిగాడు.

[రఘువు కీర్తి కైలాసశిఖరము కన్నా ఎత్తుగా తెల్లగా ఉన్నదని భావము; ఒక రాజు జయించిన ప్రాంతాన్ని మరో రాజు మళ్ళీ జయించకూడదు కాబట్టి కైలాసశిఖరాన్ని రఘువు అధిరోహించకుండానే వెనుతిరిగాడట.]