శ్లోకః
తదాననం మృత్సురభి క్షితీశ్వరో రహస్యుపాఘ్రాయ న
తృప్తిమాయయౌ ।
కరీవ సిక్తం పృషతైః పయోముచాం శుచివ్యపాయే
వనరాజిపల్వలమ్ ॥3.3॥
పదవిభాగః
తత్ ఆననం మృత్-సురభి
క్షితి-ఈశ్వరః రహసి ఉపాఘ్రాయ న తృప్తిమ్ ఆయయౌ । కరీ ఇవ
సిక్తం పృషతైః పయః-ముచాం శుచి-వ్యపాయే
వన-రాజి-పల్వలమ్ ॥
అన్వయః
క్షితీశ్వరః మృత్సురభి తదాననం రహసి ఉపాఘ్రాయ, శుచివ్యపాయే పయోముచాం పృషతైః సిక్తం వన-రాజి-పల్వలం కరీ ఇవ, తృప్తిం న ఆయయౌ ॥3.3॥
వాచ్యపరివర్తనమ్
క్షితీశ్వరేణ మృత్సురభి తదాననం రహసి ఉపాఘ్రాయ, శుచివ్యపాయే పయోముచాం పృషతైః సిక్తం వనరాజిపల్వలం కరిణా ఇవ, తృప్తిః న ఆయయే ॥
సరలార్థః
యథా హి గ్రీష్మావసానే మేఘానాం బిన్దుభిః సిక్తం
వనభూమేః అల్పసరోవరం ఘ్రాత్వా గజః తృప్తిం న సమధిగచ్ఛతి, తథా నృపః అపి ఏకాన్తే మృదా సుగన్ధియుక్తం తస్యా ముఖం
సమాఘ్రాయ తృప్తిం న యయౌ ॥
తాత్పర్యమ్
గ్రీష్మావసానములో అడవులలో ఏర్పడే నీటి పడియలను
మూర్కొనే ఏనుగు వలె, ఆ రాజు మట్టి వాసన గల ఆమె ముఖమును
ఏకాంతములో (మళ్ళీ మళ్ళీ) మూర్కొన్నప్పటికీ తృప్తిని పొందలేదు.
[గర్భిణి స్త్రీలు మట్టిని తింటారని ఒక మాట అంటూ ఉంటారు; వానతో తడిసిన మట్టి వాసన ఏనుగులకు – కూడా – చాలా ఇష్టం.]
No comments:
Post a Comment