రఘువంశమ్-2.47

శ్లోకః

ఏకాతపత్రం జగతః ప్రభుత్వం నవం వయః కాన్తమిదం వపుశ్చ ।

అల్పస్య హేతోః బహుహాతుమిచ్ఛన్ విచారమూఢః ప్రతిభాసి మే త్వమ్॥2.47॥

పదవిభాగః

ఏక-ఆతపత్రం జగతః ప్రభుత్వం నవం వయః కాన్తమ్ ఇదం వపుశ్చ । అల్పస్య హేతోః బహుహాతుమ్ ఇచ్ఛన్ విచార-మూఢః ప్రతిభాసి మే త్వమ్॥2.47॥

అన్వయః

ఏకాతపత్రం జగతః ప్రభుత్వం నవం వయః కాన్తమ్ ఇదం వపుః చ బహు అల్పస్య హేతోః హాతుం ఇచ్ఛన్ త్వమ్ మే విచారమూఢః ప్రతిభాసి ॥2.47॥

వాచ్యపరివర్తనమ్

ఏకాతపత్రం జగతః ప్రభుత్వం నవం వయః కాన్తమ్ ఇదం వపుః చ బహు అల్పస్య హేతోః హాతుం ఇచ్ఛతా త్వయా మే విచారమూఢేన ప్రతిభాస్యతే ॥

సరలార్థః

రాజన్! త్వం మే కార్యాకార్యవిచారే మూర్ఖః ప్రతిభాసి, కుతః? ఏకచ్ఛత్రం సంసారస్య స్వామిత్వం నవయౌవనమిదం మనోహరం వపుశ్చేత్యేవం బహు అల్పస్య గోర్హేతోః త్యక్తుమిచ్ఛసి ॥

తాత్పర్యమ్

(సింహము దిలీపుడితో ఇలా అన్నది) “ప్రపంచముపై ఏకఛత్రాధిపత్యమును, యవ్వనాన్ని, చక్కని ఈ శరీరాన్ని అతి చిన్న కారణం కోసం వదిలేయబూనిన నీవు సరిగా ఆలోచించలేని మూర్ఖుడి వలె కనిపిస్తున్నావు.”