రఘువంశమ్-3.25

శ్లోకః

ఉవాచ ధాత్ర్యా ప్రథమోదితం వచో, యయౌ తదీయామవలమ్బ్య చాఙ్గులిమ్ ।

అభూచ్చ నమ్రః ప్రణిపాతశిక్షయా, పితుర్ముదం తేన తతాన సోఽర్భకః ॥3.25॥

పదవిభాగః

ఉవాచ ధాత్ర్యా ప్రథమ-ఉదితం వచో, యయౌ తదీయామవలమ్బ్య చ అఙ్గులిమ్ । అభూత్ చ నమ్రః ప్రణిపాత-శిక్షయా, పితుః ముదం తేన తతాన సః అర్భకః ॥

అన్వయః

సః అర్భకః ధాత్ర్యా ప్రథమోదితం వచః ఉవాచ, తదీయం అఙ్గులిం చ అవలమ్బ్య యయౌ, ప్రణిపాతశిక్షయా చ నమ్రః అభూత్, తేన పితుః ముదం తతాన ॥3.25॥

వాచ్యపరివర్తనమ్

తేన అర్భకేణ ధాత్ర్యా ప్రథమోదితం వచః ఊచే, తదీయామఙ్గులిం చ అవలమ్బ్య యయే ప్రణిపాతశిక్షయా చ నమ్రేణ అభావి, తేన పితుః ముత్ తేనే ॥

సరలార్థః

స దిలీపకుమారః ధాత్ర్యా శిక్షితః సన్ (పితేతి) మనోహరవచనం ప్రథమం ఉచ్చారయామస, ధాత్ర్యా అఙ్గులిం ధృత్వా చలితుమ్ ఆరబ్ధవాన్, శిరసా ప్రణామం కర్తుం అశిక్షత, తస్య పుత్రస్య తాః తాః చేష్టా అవలోక్య దిలీపః అధికతరం సుఖం లబ్ధవాన్ ॥

తాత్పర్యమ్

ఆ బాలుడు (రఘువు) దాది నేర్పిన మొదటి మాటలను పలికాడు, తన చేయి పట్టుకొని మొదటి అడుగులు వేసాడు. నమస్కరించడమూ నేర్చుకొన్నాడు. ఆ యా చేష్టలను చూసి దిలీపుడు ఎంతో సంతోషాన్ని పొందాడు.