శ్లోకః
కథం ను శక్యోఽనునయో
మహర్షేర్విశ్రాణనాచ్చాన్యపయస్వినీనామ్ ।
ఇమామనూనాం సురభేరవేహి రుద్రౌజసా తు ప్రహృతం
త్వయాస్యామ్ ॥2.54॥
పదవిభాగః
కథం ను శక్యః అనునయః మహా-ఋషేః విశ్రాణనాత్ చ అన్య-పయస్వినీనామ్ ।
ఇమామ్ అనూనాం సురభేః అవేహి రుద్ర-ఓజసా తు ప్రహృతం త్వయా అస్యామ్
॥
అన్వయః
ను, అన్యపయస్వినీనాం
విశ్రాణనాత్ చ మహర్షేః అనునయః కథం శక్యః (అస్తి) (హి) ఇమాం (ధేనుం) సురభేః
(కామధేనోః) అనూనాం అవేహి, త్వయా అస్యాం ప్రహృతం రుద్రౌజసా
తు (అస్తి, న తు స్వయమ్) ॥2.54॥
వాచ్యపరివర్తనమ్
ను, అన్యపయస్వినీనాం
విశ్రాణనాత్ చ మహర్షేః అనునయేన కథం శక్యేన (భూయతే) ఇమామ్ అనూనాం
సురభేః అవేహి రుద్రౌజసా తు ప్రహృతేన (అభూయత) ॥
సరలార్థః
అన్యఘటోధ్నీనాం దానాత్ మహర్షేః క్రోధాపనయః కథం ను
శక్యః?
హి ఇమాం నన్దినీం కామధేనోః తుల్యాం జానీహి, మహేశ్వరసామర్థ్యేన త్వయా అస్యాం నందిన్యామ్ ఆక్రమణం కృతమ్ ॥
తాత్పర్యమ్
(దిలీపుడు సింహముతో ఇలా అంటున్నాడు) “అయినా, ఇతర గోవులను దానము
చేయడం వలన (వశిష్ట) మహర్షిని ఓదార్చుట ఎలా సాధ్యము? ఈ నందిని కామధేనువైన సురభి కన్నా తక్కువ(స్థాయిగలది) కాదు అని తెలుసుకొనుము.
(కేవలము) శివుని సామర్థ్యము వలననే నీవు ఈ గోవును దెబ్బ తీయగలిగావు (నీ సొంత శక్తి
వలన మాత్రము కాదు).”
No comments:
Post a Comment