రఘువంశమ్-2.60

శ్లోకః

తస్మిన్క్షణే పాలయితుః ప్రజానాముత్పశ్యతః సింహనిపాతముగ్రమ్ ।

అవాఙ్ముఖస్యోపరి పుష్పవృష్టిః పపాత విద్యాధరహస్తముక్తా ॥2.60॥

పదవిభాగః

తస్మిన్ క్షణే పాలయితుః ప్రజానామ్ ఉత్పశ్యతః సింహ-నిపాతమ్ ఉగ్రమ్ । అవాక్-ముఖస్య ఉపరి పుష్ప-వృష్టిః పపాత విద్యాధర-హస్త-ముక్తా ॥

అన్వయః

తస్మిన్ క్షణే ఉగ్రం సింహనిపాతమ్ ఉత్పశ్యతః అవాఙ్ముఖస్య ప్రజానాం పాలయితుః ఉపరి విద్యాధరహస్తముక్తా పుష్పవృష్టిః పపాత ॥2.60॥

వాచ్యపరివర్తనమ్

తస్మిన్ క్షణే ఉప సింహనిపాతముత్పశ్యతః అవాఙ్ముఖస్య ప్రజానాం పాలయితుః ఉపరి విద్యాధరహస్తముక్తా పుష్పవృష్ట్యా పేతే ॥

సరలార్థః

తస్మిన్నవసరే తీవ్రం సింహనిపాతముత్ప్రేక్షమాణస్య విచారయతోఽధోముఖస్య ప్రజాపతేః దిలీపస్య ఉపరి విద్యాధరాణాం హస్తైః ముక్తా కుసుమవృష్టిః అపతత్ ॥

తాత్పర్యమ్

ఆ క్షణాన, ఉగ్రసింహము తనపై పడనున్నదని మాట్లాడకుండా, ఎదురుచూస్తూ ఉన్న ఆ రాజు పై విద్యాధరుల చేతులనుంచి జారిన పువ్వుల వాన పడింది.