Friday, August 24, 2018

రఘువంశమ్-3.7


శ్లోకః
క్రమేణ నిస్తీర్య చ దోహదవ్యథాం ప్రచీయమానావయవా రరాజ సా ।
పురాణపత్రాపగమాదనన్తరం లతేవ సన్నద్ధమనోజ్ఞపల్లవా ॥3.7

పదవిభాగః
క్రమేణ నిస్తీర్య చ దోహద-వ్యథాం ప్రచీయమాన-అవయవా రరాజ సా । పురాణ-పత్ర-అపగమాత్ అనన్తరం లతా ఇవ సన్నద్ధమనోజ్ఞపల్లవా ॥

అన్వయః
సా (సుదక్షిణా) క్రమేణ దోహదవ్యథాం నిస్తీర్య చ ప్రచీయమానావయవా (సతీ) పురాణ పత్రాపగమాత్ (అనన్తరం) సన్నద్ధమనోజ్ఞపల్లవా లతా ఇవ, రరాజ 3.7

వాచ్యపరివర్తనమ్
తయా క్రమేణ దోహదవ్యథాం నిస్తీర్య చ, ప్రచీయమానావయవయా (సత్యా) పురాణపత్రాపగమాత్ అనన్తతరం సన్నద్ధమనోజ్ఞపల్లవయా లతయా ఇవ, రేజే

సరలార్థః
యథా హి వసన్తకాలే లతా జీర్ణపర్ణాని త్యక్త్వా మనోరమైః నవపల్లవైః పరిశోభతే, తథా రాజ్ఞీ క్రమేణ తాం కష్టకరీం గర్భావస్థాం అతిక్రమ్య, అపూర్వరూపాం పుష్టిమ్ ఆపద్యమానైః అవయవైః దిదీపే

తాత్పర్యమ్
క్రమంగా దోహదస్థితిలో (గర్భము ధరించిన తొలిరోజులు?) ఉండే కష్టాలను దాటి ఆమె ఆరోగ్యాన్ని పుంజుకున్న దేహమును కలిగినదై పాత ఆకులను రాల్చి కొత్త చిగురును తొడిగిన లత వలె నవనవలాడింది.

No comments:

Post a Comment