రఘువంశమ్-3.53

శ్లోకః

రఘోరవష్టమ్భమయేన పత్రిణా హృది క్షతో గోత్రభిదప్యమర్షణః ।

నవామ్బుదానీకముహూర్తలాఞ్ఛనే ధనుష్యమోఘం సమధత్త సాయకమ్ ॥3.53॥

పదవిభాగః

రఘోః అవష్టమ్భ-మయేన పత్రిణా హృది క్షతః గోత్రభిత్ అపి అమర్షణః । నవ-అమ్బుబుద-ఆనీక-ముహూర్త-లాఞ్ఛనే ధనుషి అమోఘం సమధత్త సాయకమ్ ॥

అన్వయః

రఘోః అవష్టమ్భమయేన పత్రిణా హృది క్షతః అమర్షణః గోత్రభిత్ అపి, నవామ్బుదానీకముహూర్తలాఞ్ఛనే ధనుషి అమోఘం సాయకం సమధత్త ॥3.53॥

వాచ్యపరివర్తనమ్

రఘోః అవష్టమ్భమయేన పత్రిణా హృది క్షతేన అమర్షణేన గోత్రభిదా అపి, నవామ్బుదానీకముహూర్తలాఞ్ఛనే ధనుషి అమోఘః సాయకః సమధీయత ॥

సరలార్థః

రఘోః తాదృశేన స్తమ్భవత్ సువిశాలేన శరేణ వక్షసి తాడితః సన్, పురన్దరః క్రోధాత్ అధీరో బభూవ ధనుషి అమోఘం శరం సహితవాత్, తచ్చ తస్య దివ్యకాన్తిమణ్డలభాసురం ధనుః నవపయోదపటలే ఇవ శుశుభే ॥

తాత్పర్యమ్

స్తంభమువంటి రఘువు యొక్క బాణము చేత వక్షమున కొట్టబడి కోపించిన ఇంద్రుడు తొలకరి మబ్బుల దొంతరకు క్షణికచిహ్నమైన తన ధనుస్సులో అమోఘమైన (వ్యర్థము కాని) బాణమును ఎక్కుపెట్టాడు.