రఘువంశమ్-2.63

శ్లోకః

భక్త్యా గురౌ మయ్యనుకమ్పయా చ ప్రీతాస్మి తే పుత్ర వరం వృణీష్వ ।

న కేవలానాం పయసాం ప్రసూతిమవేహి మాం కామదుఘాం ప్రసన్నామ్ ॥2.63॥

పదవిభాగః

భక్త్యా గురౌ మయి అనుకమ్పయా చ ప్రీతాస్మి తే పుత్ర వరం వృణీష్వ । న కేవలానాం పయసాం ప్రసూతిమ్ అవేహి మాం కామ-దుఘాం ప్రసన్నామ్ ॥

అన్వయః

పుత్ర, గురౌ భక్త్యా, మయి అనుకమ్పయా చ, (అహం) తే ప్రీతా అస్మి, (త్వం) వరం వృణీష్వ, (త్వం) మాం కేవలానాం పయసాం ప్రసూతిం న అవేహి, (కిం తు) ప్రసన్నాం (మాం) కామ-దుఘాం (అవేహి) ॥2.63॥

వాచ్యపరివర్తనమ్

హే పుత్ర! గురౌ భక్త్యా, మయి అనుకమ్పయా చ, (మయా) తే ప్రీతయా భూయతే, (త్వయా) వరః వ్రియతాం (త్వయా) అహం కేవలానాం పయసాం ప్రసూతిః న అవేయై, (కిన్తు) ప్రసన్నా (అహం) కామదుఘా అవేయై ॥

సరలార్థః

వత్స! గురౌ భక్త్యా, మయి దయయా చ తుభ్యం ప్రసన్నాస్మి దేవేభ్యో వరణీయమ్ అర్థే స్వీకురు, మాం కేవలానాం దుగ్ధానాం దాత్రీం న విద్ధి, కిన్తు యదా ప్రసన్నా భవామి తదా మనోభిలషితమర్థం దదామి ॥

తాత్పర్యమ్‍

“పుత్రా, (నీ) గురుభక్తిచేత, నా యెడల (నీకున్న) దయ చేత ప్రీతి చెందాను. వరము కోరుకొనుము. నేను కేవలము పాలనిచ్చే ఆవును మాత్రమే కాదు, కోరికలను తీర్చగల కామధేనువునని గుర్తెరుగుము.” (అని చెప్పింది నందిని).