శ్లోకః
భవానపీదం పరవానవైతి మహాన్ హి యత్నస్తవ దేవదారౌ ।
స్థాతుం నియోక్తుర్న హి శక్యమగ్రే వినాశ్య రక్ష్యం
స్వయమక్షతేన ॥2.56॥
పదవిభాగః
భవాన్ అపి ఇదమ్ అపీదం పరవాన్ అవైతి మహాన్ హి యత్నః తవ
దేవదారౌ । స్థాతుం నియోక్తుః న హి శక్యమ్ అగ్రే వినాశ్య రక్ష్యం స్వయమ్ అక్షతేన ॥
అన్వయః
హి దేవదారౌ తవ మహాన్ యత్నః (అతః) పరవాన్ భవాన్ అపి
ఇదమ్ అవైతి (యత్) రక్ష్యం వినాశ్య స్వయం అక్షతేన (సతా) నియోక్తుః అగ్రే స్థాతుం హి
న శక్యమ్ ॥2.56॥
వాచ్యపరివర్తనమ్
(ఏషః) దేవదారుః తవ మహతా యత్నేన (భూయతే, అతః)పరవతా భవతా అపి అవేయతే . రక్ష్యం వినాశ్య స్వయం అక్షతః
(కోఽపి) నియోక్తుః అగ్రే స్థాతుం శక్నోతి ॥
సరలార్థః
కిం బహునా? స్వామిపరతంత్రో
భవాన్ అపి ఇదం వక్ష్యమాణ-వచనం జానాతి యస్మాత్తవ
దేవదారురక్షణే మహాన్ ప్రయాసః. రక్షణీయం వస్తుం వినాశం ప్రాపయ్య స్వయం అవ్రణేన సేవకేన
ప్రభోః అగ్రే స్థితిం కర్తుం శక్యం న హి ॥
తాత్పర్యమ్
(దిలీపుడు సింహముతో చెప్పుతున్న మాటలు) “(శివునికి) పరతంత్రుడవై ఈ దేవదారు వృక్షము (యొక్క రక్షణ)
విషయములో ఎంతో గొప్ప శ్రమ చేసావు కనుక నీకు ఈ విషయము బాగా తెలుసును - రక్షించవలసిన
వస్తువు నశించిపోయి, తాను పదిలముగా ఉన్న సేవకుడు తనను
నియుక్తి చేసిన వాని ఎదుట నిలబడలేడు కదా?”
(ఈ దేవదారు వృక్షానికి ఆపద వాటిల్లితే నీవు శివునిని
సన్నిధిలో నిలబడే సాహసం చేయలేనట్లే నేనూ ఈ నందిని గోవుకి జరగకూడనిది జరిగితే, నా గురువు సమక్షంలో నిలువజాలను.)
No comments:
Post a Comment