శ్లోకః
ఉత్తిష్ఠ వత్సేత్యమృతాయమానం వచో
నిశమ్యోత్థితముత్థితః సన్ ।
దదర్శ రాజా జననీమివ స్వాం గామగ్రతః ప్రస్రవినీం న సింహమ్
॥2.61॥
పదవిభాగః
ఉత్తిష్ఠ వత్స ఇతి అమృతాయమానం వచో నిశమ్య-ఉత్థితమ్ ఉత్థితః సన్ । దదర్శ రాజా జననీమ్ ఇవ స్వాం గామ్ అగ్రతః
ప్రస్రవినీం న సింహమ్ ॥
అన్వయః
“(హే) వత్స! ఉత్తిష్ఠ” ఇతి
అమృతాయమానమ్ ఉత్థితం వచః నిశమ్య, ఉత్థితః (సన్)
రాజా అగ్రతః స్వాం జననీమ్ ఇవ ప్రస్రవినీం గాం దదర్శ, సింహమ్ న (దదర్శ) ॥2.61॥
వాచ్యపరివర్తనమ్
“హే వత్స! ఉత్తిష్ఠ”
ఇతి అమృతాయమానమ్ ఉత్థితం వచః నిశమ్య, ఉత్థితేన
(సతా) రాజ్ఞా అగ్రతః స్వా జననీ ఇవ, ప్రస్రవినీ
గౌః దదృశే, సింహః న (దదృశే) ॥
సరలార్థః
“హే పుత్ర ఉత్తిష్ఠ”, ఇత్యమృతరసపూర్ణవచో నిశమ్య రాజా దిలీపః యదా ఉత్థితః సన్, పశ్యతి తతః అగ్రే స్వాం మాతరమివ కామదుఘాం దదర్శ, సింహం న దదర్శ ॥
తాత్పర్యమ్
“నాయనా, లెమ్ము” అని వెలువడిన అమృతమువంటి పలుకులను విని లేచిన (ఆ) రాజు, తన తల్లివంటిది, పాలను
స్రవిస్తూ ఉన్నటువంటిదీ అయిన ఆవును చూసాడు. సింహాన్ని చూడలేదు (అది మాయమైపోయింది).
No comments:
Post a Comment