శ్లోకః
శతైస్తమక్ష్ణామనిమేషవృత్తిభిర్హరిం విదిత్వా
హరిభిశ్చ వాజిభిః ।
అవోచదేనం గగనస్పృశా రఘుః స్వరేణ ధీరేణ నివర్తయన్నివ
॥3.43॥
పదవిభాగః
శతైః తం అక్ష్ణామ్ అనిమేష-వృత్తిభిః హరిం విదిత్వా హరిభిః చ వాజిభిః । అవోచత్ ఏనం గగన-స్పృశా రఘుః స్వరేణ ధీరేణ నివర్తయన్ ఇవ ॥
అన్వయః
రఘుః అనిమేషవృత్తిభిః అక్ష్ణాం శతైః హరిభిః వాజిభిః
చ తం హరిం విదిత్వా, గగనస్పృశా ధీరేణ స్వరేణ ఏనం
(హరిమ్) నివర్తయన్ ఇవ, అవోచత్ ॥3.43॥
వాచ్యపరివర్తనమ్
రఘుణా అనిమేషవృత్తిభిః అక్ష్ణాం శతైః హరిభిః
వాజిభిః చ సః హరిః విదితః, గగనస్పృశా ధీరేణ స్వరేణ తం
నివర్తయతా ఇవ ఏషః అవాచి ॥
సరలార్థః
రఘుః తస్య అశ్వాపహారిణో నిమేషశూన్యం నేత్రసహస్రం హరిద్వర్ణాంశ్చ
రథాశ్వాన్ అవలోక్య ఇన్ద్రః అయమితి జ్ఞాత్వా నిర్భయః మేఘగంభీరేణ శబ్దేన సంబోధయామాస, ఇంద్రోపి తస్య స్వరేణ నిరుద్ధరథవేగ ఇవ ఆసీత్ ॥
తాత్పర్యము
రఘువు, రెప్పవాల్చని
వందలాది (వేయి) కన్నులను, ఆకుపచ్చని గుఱ్ఱములను గమనించి, అతడిని ఇంద్రుడిగా గుర్తెరిగి, ఆకాశమునంటెడి గంభీరమైన స్వరముతో అతడిని (ఇంద్రుడిని)
వెనక్కి మరలిస్తున్నాడా అన్నట్లు పలికాడు.
No comments:
Post a Comment