రఘువంశమ్-2.52

శ్లోకః

నిశమ్య దేవానుచరస్య వాచం మనుష్యదేవః పునరప్యువాచ ।

ధేన్వా తదధ్యాసితకాతరాక్ష్యా నిరీక్ష్యమాణః సుతరాం దయాలుః ॥2.52॥

పదవిభాగః

నిశమ్య దేవ-అనుచరస్య వాచం మనుష్య-దేవః పునరపి ఉవాచ । ధేన్వా తత్ అధ్యాసిత-కాతర-అక్ష్యా నిరీక్ష్యమాణః సుతరాం దయాలుః ॥

అన్వయః

మనుష్యదేవః దేవానుచరస్య వాచం నిశమ్య, తద్ అధ్యాసితకాతరాక్ష్యా ధేన్వా నిరీక్ష్యమాణః (అతస్తు) సుతరాం (ఏవ) దయాలుః పునః అపి ఉవాచ ॥2.52॥

వాచ్యపరివర్తనమ్

మనుష్యదేవేన దేవానుచరస్య వాచం నిశమ్య, తదధ్యాసితకాతరాక్ష్యా ధేన్వా నిరీక్ష్యమాణేన సుతరాం దయాలునా పునః అపి ఊచే ॥

సరలార్థః

శివానుచరస్య వాక్యం నిశమ్య సింహాక్రమణేన వ్యాకులాక్ష్యా గవా నిరీక్ష్యమాణః దయార్ద్రాన్తఃకరణః నృపః పునరబ్రవీత్ ॥

తాత్పర్యమ్

శివానుచరుడైన సింహపు పలుకులను విని, ఆ సింహముయొక్క ఆక్రమణకు లోనైన ఆవుచేత బెదురు కన్నులతో చూడబడుతున్న ఆ రాజు మరింత కరుణతో ఇలా అన్నాడు.