శ్లోకః
వసిష్ఠధేనోరనుయాయినం తమావర్తమానం వనితా వనాన్తాత్ ।
పపౌ నిమేషాలసపక్ష్మపఙ్క్తిరుపోషితాభ్యామివ
లోచనాభ్యామ్ ॥2.19॥
పదవిభాగః
వసిష్ఠ-ధేనోః
అనుయాయినం తమ్ ఆవర్తమానం వనితా వనాన్తాత్ । పపౌ నిమేష-ఆలస-పక్ష్మపఙ్క్తిః ఉపోషితాభ్యామ్ ఇవ లోచనాభ్యామ్ ॥
అన్వయః
వనితా (సుదక్షిణా) నిమేషాలసపక్ష్మపఙ్క్తిః (సతీ)
వసిష్ఠధేనోః అనుయాయినం వనాన్తాత్ ఆవర్తమానం తం (నృపమ్) ఉపోషితాభ్యామ్ ఇవ లోచనాభ్యాం పపౌ ॥
వాచ్యపరివర్తనమ్
వనితయా (సుదక్షిణయా) నిమేషాలసపక్ష్మపఙ్క్త్యా
(సత్యా) వసిష్ఠధేనోః అనుయాయీ వనాన్తాత్ ఆవర్తమానః సః (నృపః) ఉపోషితాభ్యామ్ ఇవ
లోచనాభ్యాం పపే ॥
సరలార్థః
వల్లభస్య అదర్శనేన అధీరా సుదక్షిణా నందిన్యా సహ
దయితం వనాత్ ప్రత్యాగచ్ఛన్తం విలోక్య తృష్ణా-విస్ఫారితేన
స్వనేత్రద్వయేన ప్రియం పతిం నిర్భరం దదర్శ యథా కశ్చిద్ ఉపోషితః పిపాసయా మధురం జలం
ముహుః పీత్వాపి న శాంతిం ప్రాప్నోతి తథా సుదక్షిణాయాః ప్రియతమ-దర్శన-వియోగ-తాపితం
నేత్రయుగలమపి సుధావత్ ప్రియతమరూపం ముహుః దృష్ట్వాపి న తృప్తిం లేభే ॥
తాత్పర్యమ్
వసిష్ఠుడి ధేనువుకు అనుచరుడై అడవినుంచి
తిరిగివస్తున్న అతడిని (దిలీపుడిని) సుదక్షిణ, ఉపవసించినవా
యన్నట్లున్న తన కన్నులతో రెప్పవేయకుండా తాగివేసింది.
No comments:
Post a Comment