Sunday, August 5, 2018

రఘువంశమ్-2.21


శ్లోకః
ప్రదక్షిణీకృత్య పయస్వినీం తాం సుదక్షిణా సాక్షతపాత్రహస్తా ।
ప్రణమ్య చానర్చ విశాలమస్యాః శృఙ్గాన్తరం ద్వారమివార్థసిద్ధేః ॥2.21

పదవిభాగః
ప్రదక్షిణీకృత్య పయస్వినీం తాం సుదక్షిణా స-అక్షత-పాత్ర-హస్తా । ప్రణమ్య చ ఆనర్చ విశాలమ్ అస్యాః శృఙ్గ-అన్తరం ద్వారమ్ ఇవ  అర్థ-సిద్ధేః ॥

అన్వయః
సాక్షతపాత్రహస్తా సుదక్షిణా తాం పయస్వినీం (ధేనుం) ప్రదక్షిణీకృత్య ప్రణమ్య చ, అస్యాః (నన్దిన్యాః) విశాలమ్ అర్థసిద్ధేః ద్వారమ్ ఇవ శృఙ్గాన్తరమ్ ఆనర్చ 2.21

వాచ్యపరివర్తనమ్
సాక్షతపాత్రహస్తయా సుదక్షిణయా తాం పయస్వినీం ప్రదక్షిణీకృత్య ప్రణమ్య చ అస్యాః విశాలం శృఙ్గాన్తరమ్ అర్థసిద్ధేః ద్వారమ్ ఇవ ఆనర్చే.

సరలార్థః
తతః సుదక్షిణా తన్దులాదిరచితమ్ అర్ఘభాజనమాదాయ శుభ్రక్షీరాం తాం గాం ప్రథమం ప్రదక్షిణక్రియయా సమ్మానితా చకార, పశ్చాత్ తాం ప్రణమ్య అర్థసిద్ధేః ప్రవేశమార్గమివ తస్యాః శ్రిఙ్గయోః మధ్యస్థానమ్ అర్ఘ్యదానేన పూజితవతీ

తాత్పర్యమ్
అక్షింతల పాత్రను చేత ధరించిన సుదక్షిణాదేవి, ఆ పయస్వినికి (సమృద్ధిగా పాలనిచ్చే ఆవుకు) ప్రదక్షిణము చేసి నమస్కరించి ఆ ఆవుయొక్క కొమ్ముల నడుమనగల భాగాన్నే తన అభీష్టసిద్ధిద్వారముగా ఎంచి పూజించింది.

No comments:

Post a Comment