రఘువంశమ్-2.45

శ్లోకః

స త్వం మదీయేన శరీరవృత్తిం దేహేన నిర్వర్తయితుం ప్రసీద ।

దినావసానోత్సుకబాలవత్సా విసృజ్యతాం ధేనురియం మహర్షేః ॥2.45॥

పదవిభాగః

స త్వం మదీయేన శరీర-వృత్తిం దేహేన నిర్వర్తయితుం ప్రసీద । దిన-అవసాన-ఉత్సుక-బాల-వత్సా విసృజ్యతాం ధేనుః ఇయం మహా-ఋషేః ॥

అన్వయః

సః త్వం శరీరవృత్తిం మదీయేన దేహేన నిర్వర్తయితుం ప్రసీద దినావసానోత్సుకబాలవత్సా మహర్షేః ధేనుః విసృజ్యతాం ॥2.45॥

వాచ్యపరివర్తనమ్

(తేన) త్వయా శరీరవృత్తిః మదీయేన దేహేన నిర్వర్తయితుం ప్రసద్యతామ్ । (త్వం) దినావసానోత్సుకబాలవత్సాం మహర్షేః ధేనుం విసృజ ॥

సరలార్థః

సాయంకాలే మాతరం మిలిష్యామి ఇతి ఏతస్యాః నందిన్యాః వత్సా ఉత్సుకతయా నిరీక్ష్యతే గురోః ఆశ్రమే. తతః గాం త్యజ, మమ దేహం భక్షయిత్వా తవ క్షుధాం నివారయ ॥

తాత్పర్యమ్

(దిలీపుడి విజ్ఞప్తి) “(ఈ ఆవుయొక్క) లేగదూడ సాయంత్రము ఈ నందినిని చూసేందుకు ఆతురపడుతూ ఉంటుంది. (అందుచేత) మహర్షియొక్క ఈ ఆవును విడిచిపెట్టుము. నీ శరీరవృత్తినిర్వహణకై నా దేహమును స్వీకరింపుము.”