శ్లోకః
తమార్యగృహ్యం నిగృహీతధేనుర్మనుష్యవాచా మనువంశకేతుమ్
।
విస్మాయయన్విస్మితమాత్మవృత్తౌ సింహోరుసత్త్వం
నిజగాద ॥2.33॥
పదవిభాగః
తమ్ ఆర్య-గృహ్యం
నిగృహీత-ధేనుః మనుష్య-వాచా మను-వంశ-కేతుమ్ । విస్మాయయన్ విస్మితమ్ ఆత్మవృత్తౌ సింహ-ఉరు-సత్త్వం నిజగాద ॥
అన్వయః
నిగృహీతధేనుః సింహః ఆర్యగృహ్యం మనువంశకేతుమ్
ఆత్మవృత్తౌ విస్మితం సింహోరుసత్త్వం తం (ప్రజేశ్వరం) మనుష్యవాచా విస్మాయయన్ నిజగాద
॥2.33॥
వాచ్యపరివర్తనమ్
నిగృహీతధేనునా సింహేన ఆర్యగృహ్యః మనువంశకేతుః
ఆత్మవృత్తౌ విస్మితః సింహోరుసత్త్వః సః మనుష్యవాచా విస్మాయయతా నిజగదే ॥
సరలార్థః
సింహః గాం నిపీడయన్ సతాం సమ్మతం మనుకులకేతుభూతం భుజస్తమ్భరూపే
వ్యాపారే ఆశ్చర్యాన్వితం మహాబలిష్ఠమ్ దిలీపం మనుష్యభాషయా ఆశ్చర్యం ప్రాపయన్ ఉవాచ ॥
తాత్పర్యమ్
సజ్జనులకు అండగా ఉండేవాడూ
మనువంశమునకు ధ్వజమువంటివాడూ, సింహము కన్నా ఎక్కువ బలము ఉన్నవాడూ, తాను (నిశ్చేష్టుడై) ఉన్న పరిస్థితిని గురించి
ఆశ్చర్యపోతున్నవాడూ అయిన దిలీపుడిని మరింత ఆశ్చర్యపరుస్తూ - ఆవును పట్టుకొని ఉన్న
ఆ సింహము మానవభాషలో ఈ విధంగా పలికింది.
No comments:
Post a Comment