రఘువంశమ్-2.31

శ్లోకః

వామేతరస్తస్య కరః ప్రహర్తుర్నఖప్రభాభూషితకఙ్కపత్రే ।

సక్తాఙ్గులిః సాయకపుఙ్ఖ ఏవ చిత్రార్పితారమ్భ ఇవావతస్థే ॥2.31॥

పదవిభాగః

వామ-ఇతరః తస్య కరః ప్రహర్తుః నఖ-ప్రభా-భూషిత-కఙ్క-పత్రే । సక్త-అఙ్గులిః సాయక-పుఙ్ఖ ఏవ చిత్ర-అర్పిత-ఆరమ్భ ఇవ అవతస్థే ॥

అన్వయః

ప్రహర్తుః తస్య (దిలీపస్య) వామేతరః కరః నఖప్రభాభూషితకఙ్గపత్రే సాయకపుంఖ ఏవ సక్తాఙ్గులిః సన్ చిత్రార్పితారమ్భ ఇవ అవతస్థే ॥2.31॥

వాచ్యపరివర్తనమ్

ప్రహర్తుః తస్య వామేతరేణ కరేణ నఖప్రభాభూషితకఙ్కపత్రే సాయకపుంఖ ఏవ సక్తాఙ్గులినా (సతా) చిత్రార్పితారమ్భేణ ఇవ అవతస్థే ॥

సరలార్థః

ప్రహర్తుః తస్య దక్షిణః కరః నఖ-కాంతి-భూషిత-కర్కటపత్రే బాణమూలప్రదేశే నిహితాఙ్గులి సన్ శరోద్ధరణ-ఉద్యోగే చిత్రలిఖిత ఇవ అవతస్థే ॥

తాత్పర్యమ్

బాణప్రహారము చేయబోయినవాడి కుడిచేతి గోళ్ళ కాంతి రాబందు ఈకలతో చేసిన ఆ బాణపు పిడిని మెరిపిస్తూ ఉండగా, ఆ వేళ్ళు దానికి (బాణపు పిడికి) అతుకుకొని పోయాయి. (అప్పుడు అతడు) చిత్రపటములోనున్న బాణము వేయబోతున్నవాడి బొమ్మ వలె నిలిచిపోయాడు.